مثنوی معنوی مولوی - تربت جام

7اين نوشتار سعي دارد به برخي از كاركردهاي جامعه شناختي عيد قربان به عنوان يكي از بزرگترين اعياد اسلامي بپردازد و اينكه چگونه اين عيد سعيد تأثيرات مثبتي را در جامعه امروزي به همراه دارد .

در جامعه شناختي اصطلاحي تحت عنوان كاركرد يا function مطرح است به اين معنا كه هر پديده اجتماعي داراي تأثيرات و نتايجي برساير پديده هاي اجتماعي و جامعه است كه اين كاركرد مي تواند مثبت يا منفي باشد به عنوان مثال خانواده به عنوان يك نهاد اجتماعي داراي كاركرد هاي متعددي است كه يكي از كاركرد هاي مثبت آن توليد نسل مي باشد كه موجب بقاي جوامع بشري خواهد بود اما كاركرد منفي خانواده مي تواند رشد بي رويه جمعيت باشد كه مشكلات فراواني را براي جامعه به همراه دارد . از اين ديدگاه عيد قربان هم به عنوان رويدادي بزرگ در جوامع اسلامي داراي كاركردهاي متعددي است كه بسياري از اين كاركردها شايد براي خوانندگان محترم قابل لمس و درك باشد از جمله ؛

ايجاد وحدت در ميان جامعه اسلامي آنگاه كه صفوف نماز عيد بسته مي شود و مسلمانان زنجير وار در كنار يكديگر قرار مي گيرند خود نوعي احساس يگانگي و انسجام را براي ايشان به وجود خواهد آورد كه البته اين احساس انسجام و يگانگي تنها در هنگام انجام فريضه نماز نيت بلكه بعد از آن و در ديگر زمان ها هم اين ها اتحاد و همبستگي نتايج و ثمرات خود را نشان خواهد داد كه نه تنها كاركرد داخلي دارد بلكه به نوعي به دشمنان نيز اين پيام را خواهد داد كه در جامعه اسلامي هميشه اين وحدت و انسجام وجود خواهد داشت .

    ايجاد شور و نشاط و طراوت اجتماعي از ديگر كاركردهاي اعياد اسلامي و از جمله عيد قربان است . هنگام عيد مردم از هر قشر و طبقه ي اجتماعي كه باشند با هر گرفتاري و مشغله زندگي سعي مي كنند كه لااقل در روز عيد از گرفتاري ها و مشغلات زندگي خود بكاهند ، گرفتاري ها را فراموش كنند ، شاد باشند ، لبخند بزنند و از ايجاد مشكل و گرفتاري براي خود و ديگران پرهيز كند اين به عبارتي شارژ روحي و رواني تا ماهها در جامعه وجود دارد و سبب تلطيف روابط اجتماعي ميان آحاد جامعه مي شود به عبارتي اين كاركرد عيد سبب ايجاد روحيه جمعي و نشاط اجتماعي مي شود و عاملي است كه پس از عيد مردم با انرژي و نيرويي بازيافته به كار و فعاليت خويش پردازند .

    از ديگر كاركرد هاي مثبت عيد قربان عرض تسليت به كساني است كه فردي از افراد خانواده آن فوت كرده و از دنيا رفته است كه اصطلاحاً آنرا       « عيد اول » مي گويند كه نقش قابل ملاحظه اي در دادن روحيه به بازماندگان فرد متوفي و سبب مي شود كه آن خانواده زودتر غم از دست دادن عزيز خويش را از ياد ببرند و آنان را براي پرداختن به زندگي عادي خويش آماده مي سازد.

8

ديد و بازديدهاي عيد كه البته از كاركردهاي بسيار مهم آن مي باشد كه موجب مي شود صله ارحام به جاي آورده شود و اقوام و خويشان از حال يكديگر باخبر شوند اين كاركرد عيد در روزگار و زمانه ما داراي ارزش و اعتبار بيشتري است در جامعه امروزي كه مردم به دلايل گوناگون آنچنان خويش را گرفتار پرداختن به امور دنيوي كرده اند كه شايد ماهها نتوانند از پدر و مادر پيرشان خبر بگيرند در جامعه اي كه مردم انچنان به اقتصاد و پرداختن به آن غرق شده اند كه حتي نمي توانند زماني را براي پرداختن به وضع تحصيلي فرزندانشان اختصاص دهند اهميت و

جايگاه چنين آئيني بهتر و بيشتر مشاهده مي شود كه عيد اين فرصت را در اختيار مردم قرار مي دهد كه چند روزي كارهاي خويش را كم كنند به خانواده بپردازند به اقوام و خويشان بپردازند و در اين ديد و بازديد ها است كه مردم از يكديگر باخبر مي شدند اگر مشكل و يا گرفتاري براي يكي از اقوام و خويشان بوجود آمده باشند در صدد رفع آن بر مي آيند . اگر كدورتها در گذشته ميان برخي از اقوام و يا آشنايان بود به واسطه عيد اين كدورتها به فراموشي سپرده مي شود و كينه ها جاي خود را به دوستي ها مي دهد تا جامعه كمتر دچار آسيب ها و معضلات اجتماعي شود . اين كاركرد خانواده ها را به هم نزديك تر مي كنند بذر دوستي و مهر در دل افراد جامعه مي افكند و جامعه را از آفتي كه ممكن است در آينده به وجود آيد در امان نگاه مي دارد .

    قرباني كردن هم از مهمترين كاركردهاي عيد قربان است اين كه جامعه اسلامي هميشه به نوعي به فكر اقشار كم در آمد و مستضعف خويش است در عيد فطر به نوعي اين همدردي ابراز مي شود و در عيد قربان به گونه اي ديگر اين كه خانواده هاي متمول قسمتي از گوشت قرباني خود را در اختيار خانواده هاي كم در امد قرار مي دهند خود گواه اين موضوع است تا قشر كم در آمد هم تا حدي مورد حمايت قرار گيرد انچه بدان ا شاره شد تنها پاره اي از كاردكردهاي مفيد عيد قربان است كه با اندكي دقت در جامعه مي توان انرا مشاهده كرد و در پايان مي توان گفت كه تمامي اداب و فرايض دين مبين اسلام اگر به لحاظ جامعه شناسي بررسي شود داراي چنين كاركردهاي مفيد و مثبتي هستند اميد است كه از انها بهره كامل را ببريم.